Yükleniyor...
Yükleniyor...
Fizyoterapi, dil ve konuşma terapisi ve ergoterapi ile tedavi edilen hastalıkları, tedavi yöntemlerini ve rehabilitasyon süreçlerini keşfedin
4 hastalık
Servikal disk hernisi, boyun vertebraları arasındaki intervertebral diskin posterolateral veya posterior herniasyonuyla sinir kökleri ya da omuriliğe baskı oluşturmasıdır. En sık C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde görülür. Servikal radikülopati ile prezente olur; miyelopati bulguları varlığında cerrahi değerlendirme gerektirir.
Daha FazlaAdhesive kapsülit, glenohumeral eklem kapsülünün fibrotik kalınlaşması ve kontraktürü sonucu progresif hareket kaybı ve ağrı ile karakterize bir durumdur. Hastalık 3 evrede seyreder: Faz 1 (donma — ağrı baskın, 2-9 ay), Faz 2 (donuk — sertlik baskın, 4-12 ay), Faz 3 (çözülme — kademeli iyileşme, 5-24 ay).
Daha FazlaDiz osteoartriti (OA), artiküler kıkırdağın progresif kaybı, subkondral kemik remodellingi, osteofit oluşumu ve sinoviyal inflamasyonla karakterize kronik dejeneratif eklem hastalığıdır. Dünya genelinde engelliliğin önde gelen nedenlerinden biridir. OARSI ve EULAR kılavuzları egzersiz tedavisini birinci basamak yaklaşım olarak önermektedir.
Daha FazlaSkolyoz, omurganın koronal düzlemde 10° ve üzerinde lateral eğrilik göstermesiyle (Cobb açısı ≥10°) tanımlanan üç boyutlu deformitesidir. Adölesan idiopatik skolyoz (AIS) tüm vakaların %80'ini oluşturur ve kızlarda 8 kat daha sık progresyon gösterir. SOSORT (Society on Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment) kılavuzları fizyoterapötik spesifik egzersizleri birinci basamak tedavi olarak önerir.
Daha Fazla4 hastalık
İnme (stroke), beyin kan akımının ani kesilmesi (iskemik — %85) veya damar rüptürü (hemorajik — %15) sonucu fokal nörolojik defisit gelişmesidir. Dünya genelinde engellilik nedenlerinden birincisidir. Nöroplastisite prensipleriyle yoğun, görev-odaklı, tekrarlayıcı rehabilitasyon nörolojik iyileşmenin temelini oluşturur. İlk 3 ay 'altın dönem' olarak kabul edilir.
Daha FazlaMultiple Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminde (beyin ve omurilik) miyelin kılıfın otoimmün yıkımıyla karakterize kronik, inflamatuar, demiyelinizan bir hastalıktır. Relapsing-remitting MS (RRMS) en yaygın formudur (%85). Genç erişkinlerde (20-40 yaş) görülür ve kadınlarda 2-3 kat daha sıktır. Egzersiz artık MS tedavisinin temel bileşenidir (Latimer-Cheung, 2013).
Daha FazlaParkinson hastalığı (PH), substantia nigra pars compacta'daki dopaminerjik nöronların progresif kaybı ve Lewy cisimciklerinin (α-sinüklein agregatları) birikimi ile karakterize ikinci en sık nörodejeneratif hastalıktır. Kardinal motor bulgular: bradikinezi, rijidite, istirahat tremoru ve postüral instabilitedir. LSVT BIG ve tango/dans terapisinin motor semptomlar üzerindeki etkinliği yüksek kanıt düzeyinde gösterilmiştir.
Daha FazlaOmurilik yaralanması (OY), omuriliğin travmatik veya non-travmatik nedenlerle hasar görmesi sonucu yaralanma seviyesinin altında motor, duyusal ve otonomik fonksiyon kaybına yol açan yıkıcı bir durumdur. ASIA (American Spinal Injury Association) sınıflamasına göre A (komplet) — E (normal) arasında derecelendirilir. Rehabilitasyon yaşam kalitesi ve bağımsızlık düzeyinin en önemli belirleyicisidir.
Daha Fazla5 hastalık
Ön çapraz bağ (ACL) yaralanması, dizin en sık görülen ciddi bağ yaralanmasıdır. ACL tibianın anteriora translasyonunu ve dizin iç rotasyonunu kontrol eder. Yaralanma mekanizması çoğunlukla temassız (non-contact) pivot, deselarasyon ve valgus stresdir. Kadın sporcularda insidans erkeklere göre 2-8 kat fazladır (hormonal, anatomik ve nöromusküler faktörler). Rehabilitasyon kriterleri karşılanmadan spora dönüş re-rüptür riskini artırır.
Daha FazlaMenisküsler diz ekleminde yük dağılımı, şok absorpsiyonu, stabilite ve propriosepsiyon sağlayan C-şeklinde fibrokartilaj yapılardır. Yırtıklar travmatik (genç sporcularda) veya dejeneratif (40+ yaş — komorbid OA ile) olabilir. Vasküler zon (kırmızı-kırmızı, kırmızı-beyaz, beyaz-beyaz) yırtığın iyileşme potansiyelini ve tedavi kararını belirler. ESSKA (European Society for Sports Traumatology) kılavuzları menisküs koruyucu yaklaşımı önermektedir.
Daha FazlaAşil tendonu insan vücudunun en güçlü ve en kalın tendonudur (gastrocnemius + soleus → kalkaneus). Aşil tendinopatisi ve Aşil tendon rüptürü iki ana klinik tablo oluşturur. Tendinopatide Alfredson eksantrik egzersiz protokolü altın standart konsarvatif tedavidir (1998'den beri). Rüptür genellikle 30-50 yaş rekreasyonel sporcularda görülür.
Daha FazlaRotator manşet (supraspinatus, infraspinatus, teres minör, subskapularis) glenohumeral eklemi dinamik olarak stabilize eden dört kas-tendon birimidir. Yaralanmalar tendinopati, parsiyel yırtık ve tam kat yırtık spektrumunda değerlendirilir. Supraspinatus en sık etkilenen tendondur (%95). 50 yaş üstünde asemptomatik yırtık prevalansı %20-50'dir. Egzersiz temelli rehabilitasyon birçok hasta için cerrahiye eşdeğer sonuç verir (Kuhn 2013).
Daha FazlaTendinopati (eski adıyla tendinit), tendonlarda aşırı kullanım sonucu oluşan dejeneratif patolojidir. Histopatolojik olarak inflamasyondan çok kollajen dezorganizasyonu, neovaskülarizasyon ve hücresel değişiklikler hakimdir — bu nedenle modern terminolojide 'tendinopati' tercih edilmektedir. En sık Aşil, patellar, lateral epikondil (tenisçi dirseği) ve rotator cuff tendonlarında görülür. Tedavide progresif yükleme altın standarttır.
Daha Fazla3 hastalık
Serebral palsi, gelişmekte olan fetal veya infant beyninde oluşan non-progresif lezyona bağlı kalıcı hareket ve postür bozukluğudur. Motor bozukluklar genellikle duyusal, algısal, bilişsel, iletişim ve davranış problemleriyle eşlik eder. GMFCS (Gross Motor Function Classification System) ile 5 seviyede sınıflandırılır. Kanıta dayalı müdahaleler arasında yoğun görev-odaklı eğitim ve CIMT öne çıkar.
Daha FazlaSpina bifida, embriyonel dönemde (gestasyonun 3-4. haftası) nöral tüpün kapanma defekti sonucu oluşan konjenital malformasyondur. Spina bifida occulta (asemptomatik, %10 popülasyon), meningosel ve miyelomeningosel (en ağır form — omuriliğin dışarı taşması) olmak üzere sınıflandırılır. Folik asit suplementasyonu defekt riskini %50-70 azaltır. Fizyoterapi yaşam boyu fonksiyonel bağımsızlığın temelini oluşturur.
Daha FazlaKonjenital musküler tortikollis (KMT), sternokleidomastoid (SKM) kasının tek taraflı kısalması veya fibrozu nedeniyle başın etkilenen tarafa lateral fleksiyon ve karşı tarafa rotasyon postürü aldığı yenidoğan döneminin en sık musküloskeletal bozukluğudur. Erken fizyoterapi ile hastaların %90-95'i tam düzelme gösterir. Tedavisiz bırakıldığında kraniyofasiyal asimetri (deformasyonel plagiosefali) riski yüksektir.
Daha Fazla3 hastalık
KOAH, kalıcı hava akımı kısıtlanması ile karakterize, önlenebilir ve tedavi edilebilir kronik akciğer hastalığıdır. Amfizem (parankimal yıkım) ve kronik bronşit (kronik öksürük ve balgam) alt tiplerini içerir. GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) sınıflamasına göre I-IV evrede değerlendirilir. Pulmoner rehabilitasyon GOLD kılavuzunda en güçlü kanıt düzeyiyle (A) önerilen non-farmakolojik tedavidir.
Daha FazlaKalp yetmezliği (KY), yapısal veya fonksiyonel kardiyak bozukluk nedeniyle kalbin dokuların metabolik ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde kan pompalayamamasıdır. NYHA (New York Heart Association) sınıflamasına göre I-IV fonksiyonel sınıfta değerlendirilir. Kardiyak rehabilitasyon (faz I-III) mortalite, hastane yatışı ve yaşam kalitesi üzerinde kanıtlanmış faydalar sağlar (Cochrane 2019).
Daha FazlaLong COVID (Post-COVID durum), akut SARS-CoV-2 enfeksiyonundan 4+ hafta sonra devam eden veya yeni gelişen multisistemik semptomlar bütünüdür. WHO tanımına göre 3+ ay semptom devamı ve alternatif tanı yokluğu gerekir. Post-COVID solunum rehabilitasyonu egzersiz toleransı, dispne ve yaşam kalitesi üzerinde kanıtlanmış fayda sağlar. Semptom bazlı pacing (enerji yönetimi) PEM (post-exertional malaise) riskini azaltmada kritik öneme sahiptir.
Daha Fazla3 hastalık
Fibromiyalji sendromu (FMS), yaygın kronik kas-iskelet ağrısı, yorgunluk, uyku bozukluğu ve bilişsel disfonksiyon (fibro-fog) ile karakterize merkezi sensitizasyon sendromudur. 2010/2011 ACR (American College of Rheumatology) kriterleri ile tanı konur. Kadınlarda 7-9 kat daha sık görülür. Aerobik egzersiz 2017 EULAR kılavuzunda tek ilaç-dışı 'güçlü' öneri düzeyinde tedavidir.
Daha FazlaLenfödem, lenfatik sistemin yetersizliği sonucu interstisyel alanda protein-zengin sıvının birikmesiyle oluşan kronik, progresif şişlik durumudur. Primer (konjenital lenfatik anomali) veya sekonder (kanser tedavisi, enfeksiyon) olabilir. Meme kanseri sonrası aksiller lenf nodu diseksiyonu en sık neden olup, %20-25 hastada gelişir. ISL (International Society of Lymphology) evrelemesi kullanılır. Komplet Dekonjestif Fizyoterapi (KDF) tedavinin temelini oluşturur.
Daha FazlaTemporomandibular bozukluklar (TMD), çene eklemini (TME), çiğneme kaslarını ve ilişkili yapıları etkileyen heterojen bir grup musküloskeletal bozukluğu kapsar. DC/TMD (Diagnostic Criteria for TMD) sınıflaması 3 ana grupta değerlendirir: miyofasiyal ağrı, disk deplasmanı ve artralji/artrit. Kadınlarda 2-3 kat daha sık görülür. Çoğu vaka konservatif tedaviyle başarıyla yönetilir.
Daha Fazla10 hastalık
İnme veya beyin hasarı sonrası dili anlama ve/veya ifade etme yetisinin kısmen ya da tamamen kaybedilmesi.
Daha FazlaKonuşma kaslarının nörolojik hasar nedeniyle zayıflaması veya koordinasyon bozukluğu sonucu anlaşılırlığın düşmesi.
Daha FazlaYutma fonksiyonunun nörolojik veya yapısal nedenlerle bozulması; aspirasyon pnömonisi riski taşır.
Daha FazlaÇocuğun yaşına uygun dil ve konuşma becerilerini beklenen zamanda kazanamaması.
Daha FazlaKonuşmanın akıcılığını bozan tekrar, uzatma ve blokaj şeklinde kendini gösteren iletişim bozukluğu.
Daha FazlaSesin kalitesi, tonu veya yüksekliğinde organik ya da fonksiyonel nedenlerle oluşan anormallikler.
Daha FazlaKonuşma seslerinin doğru üretilememesi veya ses kalıplarının yaşa uygun olgunlaşmaması.
Daha FazlaOtizm spektrum bozukluğuna eşlik eden pragmatik dil, sosyal iletişim ve sözsüz iletişim güçlükleri.
Daha FazlaMotor planlama bozukluğu sonucu konuşma seslerini istemli olarak koordine etmede yaşanan güçlük.
Daha FazlaGırtlak kanseri nedeniyle larenjektomi geçiren bireylerde alternatif ses üretim yöntemlerinin öğretilmesi.
Daha Fazla10 hastalık
İnme sonrası giyinme, yemek yeme, kişisel bakım gibi günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığın yeniden kazanılması.
Daha FazlaTravma, cerrahi veya nörolojik hasar sonrası el ve kolun fonksiyonel kapasitesinin ergoterapiyle iyileştirilmesi.
Daha FazlaBeyin tarafından duyu bilgilerinin düzensiz algılanması ve organize edilmesi sonucu oluşan işlevsel güçlükler.
Daha FazlaÇocuklarda motor koordinasyonun yaşa uygun gelişmemesi sonucu günlük aktivitelerde yaşanan güçlükler.
Daha Fazlaİlerleyici kognitif kayıp yaşayan bireylerde günlük işlevsellliğin mümkün olduğunca korunması ve çevresel adaptasyon.
Daha FazlaRomatoid artritte eklem deformitelerinin önlenmesi, enerji koruma ve adaptif ekipman kullanımı eğitimi.
Daha FazlaOtizmli bireylerde duyusal entegrasyon, ince motor beceriler ve günlük yaşam becerileri geliştirme.
Daha FazlaOmurilik yaralanması sonrası tekerlekli sandalye kullanımı, ev/iş modifikasyonu ve bağımsız yaşam becerileri eğitimi.
Daha FazlaAğır yanık sonrası kontraktür önleme, skar doku yönetimi, basınç giysi uygulaması ve fonksiyonel geri kazanım.
Daha FazlaHastalık veya yaralanma sonrası işe dönüş sürecinde iş analizi, ergonomik düzenleme ve mesleki uyum programları.
Daha FazlaUzman bir fizyoterapistle hemen iletişime geçin veya blog yazılarımızı inceleyin.