Boyun Fıtığı (Servikal Disk Hernisi)

Hastalık Hakkında

Servikal disk hernisi, boyun vertebraları arasındaki intervertebral diskin posterolateral veya posterior herniasyonuyla sinir kökleri ya da omuriliğe baskı oluşturmasıdır. En sık C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde görülür. Servikal radikülopati ile prezente olur; miyelopati bulguları varlığında cerrahi değerlendirme gerektirir.

Patofizyoloji

Servikal disklerde dejeneratif süreç, annulus fibrozusta mikro-yırtıklar oluşmasına ve nükleus pulpozusun herniasyonuna neden olur. C5-C6 seviyesinde en fazla hareket olması nedeniyle bu düzey en sık etkilenir. Hernie materyal sinir kökünde mekanik kompresyon ve kimyasal inflamasyon (PGE2, IL-6 salınımı) oluşturur.

Tanı Yöntemleri

• Spurling testi (servikal foraminal kompresyon) — özgüllük %93
• Üst ekstremite gerilim testleri (ULTT)
• Servikal MRG (sinir kökü ve omurilik kompresyonu değerlendirmesi)
• EMG (kronik radikülopati ayırıcı tanısı)
• Dermatom ve miyotom muayenesi

Risk Faktörleri

• 40-60 yaş arası yetişkinler
• Uzun süreli bilgisayar/telefon kullanımı (baş öne pozisyonu)
• Boyna tekrarlayan mekanik yüklenme
• Sigara kullanımı
• Genetik disk dejenerasyonu yatkınlığı

Belirtiler

• Boyunda ağrı ve sertlik (aksiyel ağrı)
• Kola yayılan dermatomal ağrı (C6 — başparmak; C7 — orta parmak)
• Elde uyuşma, karıncalanma ve parestezi
• Kavrama güçsüzlüğü ve ince motor beceri kaybı
• Baş ağrısı (servikojenik tip — oksipital bölge)
• Lhermitte işareti (miyelopati düşündüren boyun fleksiyonunda elektrik çarpması hissi)

Nedenleri

• Uzun süreli baş öne postürü (text neck sendromu)
• Servikal disk dejenerasyonu (yaşa bağlı)
• Travma: whiplash yaralanması (trafik kazaları)
• Servikal spondiloz (osteofitik değişiklikler)
• Genetik kollajen yapı bozuklukları

Tedavi Yöntemleri

• Servikal stabilizasyon egzersiz programı (derin boyun fleksörleri güçlendirme)
• Manuel terapi: servikal mobilizasyon (Maitland Grade I-IV)
• Nöral mobilizasyon teknikleri (median, ulnar, radial sinir kaydırma)
• Postüral düzeltme eğitimi (baş-boyun dizilimi)
• Ergonomik iş istasyonu düzenlemeleri
• Servikal traksiyon (intermittan, 10-15 lb)
• Elektroterapi: TENS, diadinamik akımlar
• Boyun ortezleri (kısa süreli, akut ağrıda)

Önerilen Egzersizler

Prognoz

Konservatif tedavi ile hastaların büyük çoğunluğu düzelir. Miyelopati bulgularında erken cerrahi müdahale ile nörolojik sonuçlar iyidir.

Akademik Kaynaklar

1. Carette S, Fehlings MG. Cervical radiculopathy. N Engl J Med. 2005;353(4):392-399.
2. Iyer S, Kim HJ. Cervical radiculopathy. Curr Rev Musculoskelet Med. 2016;9(3):272-280.
3. Thoomes EJ, et al. Value of physical tests in diagnosing cervical radiculopathy: a systematic review. Spine J. 2018;18(1):179-189.