Dil ve Konuşma Terapisti: ne iş yapar, nasıl bulunur?

Dil ve konuşma terapisti kimdir?

1219 sayılı Kanun'a göre dil ve konuşma terapisti, bu alanda lisans eğitimi almış ya da başka bir lisansın üzerine dil ve konuşma terapisi alanında yüksek lisans veya doktora yapmış; ses, konuşma ve dil bozukluklarının önlenmesi için çalışan ve ilgili uzman hekimin teşhis koyduğu yutma, dil ve konuşma bozukluklarının rehabilitasyonunu sağlayan sağlık meslek mensubudur.

Kısaca DKT diye anılır. Günlük dilde "konuşma terapisti" ya da "logoped" diye de aranır.

Dil ve konuşma terapisti ne iş yapar?

İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği'ne göre dil ve konuşma terapisti:

• İletişim, dil, konuşma, ses ve yutma sağlığında önleyici çalışmalar yapar, risk faktörlerine karşı farkındalık çalışmalarında görev alır.
• İlgili uzman hekimin yönlendirdiği; dil, konuşma, ses ve yutma sorunu olan kişileri değerlendirir, terapi ve rehabilitasyon planını yapar ve uygular.
• Bilgisayar destekli konuşma cihazları gibi alternatif iletişim araçlarının kullanımını öğretir.
• Özel gereksinimli bireyler için bireyselleştirilmiş eğitim programlarında görev alır.

Hangi durumlarda gidilir?

Çocuklarda:

• Yaşıtlarına göre geç konuşma, az kelime kullanma
• Sesleri yanlış ya da eksik çıkarma (artikülasyon bozukluğu)
• Kekemelik (akıcılık bozukluğu)
• Otizm spektrum bozukluğunda iletişim becerileri
• İşitme kaybı olan çocuklarda konuşma

Yetişkinlerde dil ve konuşma terapisi

• İnme (felç) sonrası konuşma ve anlama güçlüğü (afazi)
• Konuşma kaslarının güçsüzlüğü ya da koordinasyon sorunu (dizartri)
• Yutma güçlüğü (disfaji)
• Ses kısıklığı ve ses bozuklukları
• Parkinson gibi hastalıklarda konuşma ve yutma
• Gırtlak ameliyatı (larenjektomi) sonrası iletişim

Doktor raporu gerekir mi?

Terapi, ilgili uzman hekimin teşhisine ve yönlendirmesine dayanır. Kendi biriminde serbest çalışan bir dil ve konuşma terapistine başvururken hekimin tanısı ve tedavi planı ya da reçetesi gerekir (Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği, m. 16).

Çocuğunuzun konuşması yaşıtlarından belirgin biçimde geri kalıyorsa ya da çevresi tarafından anlaşılmıyorsa önce çocuk hekiminize danışın; hekiminiz gerekirse işitme testi ve dil-konuşma değerlendirmesine yönlendirir.

Terapi nasıl yürür?

İlk görüşmede değerlendirme yapılır: konuşma örneği, dil ve iletişim testleri, gerekirse ses ya da yutma değerlendirmesi. Terapi çoğunlukla düzenli seanslarla yürür. Çocuk terapisinde ailenin evde yapacakları, sürecin önemli bir parçasıdır.

Konuşma ve dil çalışmalarının bir kısmı görüntülü görüşmeyle de yapılabiliyor; yutma değerlendirmesi gibi işlemler yüz yüze görüşme gerektirir.