Doğum Sonrası Pelvik Taban: İdrar Kaçırmaya Katlanmak Zorunda Değilsiniz

Pelvik taban, leğen kemiğinin altını bir hamak gibi kapatan kaslardan ve bağ dokusundan oluşur. Mesaneyi, rahmi ve bağırsağı destekler; idrar ve gaz kontrolünde görev alır. Gebelikte artan ağırlık ve doğum, bu kasları gerer ve zayıflatabilir.

Doğumdan sonra kadınların yaklaşık üçte biri idrar kaçırıyor. Öksürürken, hapşırırken, gülerken ya da bebeği kucağa alırken birkaç damla kaçırmak bu kadar yaygın olduğu için çoğu zaman "doğumdan sonra böyle olur" diye geçiştiriliyor. Oysa bu, üzerinde çalışılabilecek bir durum.

Pelvik taban egzersizi nasıl yapılır?

Önce doğru kası bulmak gerekir. İdrarınızı ve gazınızı aynı anda tutmaya çalıştığınızı düşünün: Sıkıp içe ve yukarı doğru çektiğiniz kaslar pelvik taban kaslarıdır. Bu sırada karnınızı içe çekmemeye, kalçanızı sıkmamaya ve nefesinizi tutmamaya dikkat edin.

• Kasları sıkın, 2 saniye tutun ve tamamen gevşetin. Bunu 10 kez tekrarlayın.
• Zamanla tutma süresini 10 saniyeye kadar çıkarın.
• Öksürmeden, hapşırmadan ya da bir şey kaldırmadan hemen önce kasları sıkmayı alışkanlık hâline getirin.
• Egzersizleri her gün yapın. Fark görmek birkaç ay sürebilir.

Kası tanımak için idrar yaparken akışı durdurmayı alışkanlık hâline getirmeyin; bu yalnızca kası bulmak için kullanılan bir benzetmedir. Doğumdan sonra egzersize ne zaman başlayacağınızı doğum şeklinize ve iyileşmenize göre doktorunuzla ya da fizyoterapistinizle konuşun.

Araştırmalar ne söylüyor?

Kanıtlar en güçlü olarak gebelikte başlanan egzersizden yana. Cochrane incelemesine göre gebelikte düzenli pelvik taban egzersizi yapan ve idrar kaçırması olmayan kadınlarda, gebeliğin sonunda idrar kaçırma riski belirgin şekilde daha düşük. Doğumdan sonra başlanan egzersizin etkisi ise araştırmalarda daha az net.

İngiltere'nin ulusal kılavuzu (NICE), gebe ve yeni doğum yapmış kadınlara pelvik taban egzersizini öneriyor. Vakum ya da forsepsle doğum, makat kasında yırtık gibi zorlayıcı doğumlardan sonra 3 aylık, bir uzman eşliğinde yürütülen bir programı değerlendirmeyi öneriyor. İdrar kaçırma şikâyeti olan kadınlara ise en az 3 ay süren denetimli bir egzersiz programı öneriyor.

Pelvik taban fizyoterapisinde neler yapılır?

Bu alanda çalışan bir fizyoterapist, kasları doğru kullanıp kullanmadığınızı değerlendirir; gerekirse kasın çalışmasını ekranda görünür kılan biyofeedback gibi yöntemlerden yararlanır. Program yalnızca sıkmayı değil, kasları gevşetmeyi, nefesi, karın ve kalça kaslarını ve bebeği kaldırmak gibi günlük hareketleri de kapsar. Doğumdan sonra karın ortasında kalan ayrılma (diastazis rekti) da aynı programda ele alınabilir. Değerlendirme ve tedavi, kadın hastalıkları ve doğum ya da üroloji hekiminizin muayenesiyle birlikte planlanır.

Ne zaman değerlendirme gerekir?

• Doğumdan birkaç ay sonra hâlâ idrar ya da gaz kaçırıyorsanız.
• Vajinada ağırlık, dolgunluk ya da dışarı doğru bir şey varmış hissi oluyorsa.
• Cinsel ilişkide ağrı sürüyorsa.

Ateş, kötü kokulu akıntı, giderek artan ağrı ya da dikiş yerinde açılma varsa beklemeden doktorunuza başvurun.

Doğumdan sonra bedenin toparlanması zaman alır. İdrar kaçırma ya da sarkma hissi sık görülse de bunlara katlanmak zorunda değilsiniz; doğru yapılan egzersiz ve gerektiğinde bir fizyoterapistin desteği bu dönemi kolaylaştırır.